Glutamaat en autisme

Ik neem je in vogelvlucht mee in de theorie die achter het dieet schuilgaat en hoe er een mogelijk verband is tussen glutamaat en autisme. Over elk onderwerp kan ik een aparte blogpost schrijven, maar voor de grote lijnen ben je hier op de juiste plek! De volgende onderwerpen komen voorbij:

Wat is autisme?

Autisme of Autisme Spectrum Stoornis (ASS) is een stoornis die zich vooral uit in bepaalde gedragskenmerken. De DSM-5, de methode die psychologen hanteren om de diagnose te stellen, gebruikt de volgende criteria om te bepalen of iemand autisme heeft:

  • Er zijn problemen op het gebied van sociale communicatie en sociale interactie
  • De persoon in kwestie heeft beperkte, herhalende gedragspatronen, interesses of activiteiten
  • Er is over- of ondergevoeligheid voor zintuiglijke prikkels.

De meeste mensen met autisme hebben een normale tot hoge intelligentie. Een deel van hen heeft naast autisme ook een verstandelijke beperking. Op de website van de Nederlandse Vereniging voor Autisme vind je veel informatie over wat autisme precies is en welke hulpbronnen er zijn.

Oorzaken van autisme

Naar de oorzaak van autisme vindt al langere tijd onderzoek plaats. Er bestaan meerdere theorieën, die door de tijd heen ook weer verouderd en verworpen zijn. Zo is er een tijd geweest waarin de theorie over zogenaamde ‘koelkastmoeders’ werd gehanteerd. Men nam aan dat een kind met autisme tijdens de opvoeding niet genoeg liefde kreeg en zich daardoor niet voldoende ontwikkelde op emotioneel en sociaal gebied. Gelukkig zijn we van die theorie afgestapt en wordt tegenwoordig aangenomen dat de oorzaak van autisme ligt bij een combinatie van genetische en omgevingsfactoren. Welke factoren dat zijn, is nog onduidelijk. Het enige dat echt duidelijk is, is dat er meer onderzoek nodig is de oorzaken van autisme boven tafel te krijgen.

Wat is glutamaat?

Op de pagina Mijn Missie heb je kunnen lezen dat ik via een filmpje in aanraking kwam met de theorie van dr. Katherine Reid. Zij beweert dat autisme – maar ook andere welvaartsziekten – een biologische oorzaak heeft. Glutamaat is daarbij een belangrijk stuk van de puzzel. Glutamaat is een aminozuur en een van de belangrijkste stimulerende, exciterende neurotransmitters in ons brein. Het stofje is onder andere verantwoordelijk voor je lerend vermogen, het geheugen en de doorbloeding van de hersenen(1).

De tegenhanger van glutamaat is Gamma-aminoboterzuur, afgekort als GABA. Deze neurotransmitter heeft een kalmerende, remmende werking binnen het zenuwstelsel, vermindert stress en is onder andere belangrijk bij de taalontwikkeling. Je hebt beide transmitters nodig om goed te functioneren, en balans is daarbij het sleutelwoord. Volgens de theorie van dr. Katie Reid gaat het hier juist mis en is er bij autisme sprake van een overschot aan glutamaat in het lichaam. Wanneer je lichaam en je hersenen voortdurend geprikkeld worden om in een ‘stress-modus’ te schieten – en daar te blijven – , vindt overprikkeling en uiteindelijk beschadiging van hersencellen plaats.

Glutamaat in voeding

Hoe komt het dan dat er een overschot aan glutamaat ontstaat? Zoals eerder genoemd, is het een stof die van nature in ons lichaam voorkomt. De stof komt ook van nature voor in onze voedingsmiddelen. Tomaten, spinazie, champignons en zelfs moedermelk bevatten glutamaat. Het gaat hier echter om een heel kleine hoeveelheid.

In de meeste bewerkte producten die in de supermarkt liggen, is glutamaat toegevoegd. Het werkt als een smaakversterker en geeft een zoutige, hartige smaak aan het product. Het is in de ingrediëntenlijst te vinden als mononatriumglutamaat of E621. Fabrikanten voegen echter ook andere stoffen toe die veel glutamaat bevatten, zoals gistextract, om zo hetzelfde smaakeffect te krijgen en geen E-nummer te hoeven vermelden (2). Wat je niet leest op het etiket, is dat glutamaat ook ontstaat tijdens het proces waarmee een voedingsmiddel wordt gemaakt. Door processen als hydrolyse, sterilisatie, en pasteurisatie worden de aanwezige aminozuren opgebroken in kleine stukjes en komt glutamaat vrij. Ongemerkt krijg je dus meer van het stofje binnen via je voeding, dan dat je op de verpakking leest.

Glutamaat als stress-reactie

Naast dat je glutamaat binnen krijgt via je voeding, produceert je lichaam dit stofje ook nog eens. Dit is volstrekt normaal om goed te kunnen functioneren. Bij een spannende of gevaarlijke gebeurtenis, schiet je lichaam in een stress-stand om snel te kunnen acteren. Om daarna weer tot rust te komen wanneer de gebeurtenis achter de rug is.

Je afweersysteem werkt op dezelfde manier: als er indringers binnen komen (virussen, bacteriën, schadelijke stoffen, etc.), geeft je lichaam een seintje dat de indringer weer verwijderd moet worden. De stress-modus staat dan aan. Wanneer dit te vaak gebeurt, of er zelfs sprake is van continue infecties, wordt je lichaam voortdurend geconfronteerd met een overschot aan glutamaat. Het lukt dan niet meer om in de ontspannen staat terug te keren.

Waarom een dieet?

Een aangepast dieet kan helpen om het overschot aan glutamaat in je lichaam te verlagen. De eerste stap is om alle toegevoegd glutamaat te vermijden en over te stappen op onbewerkte, biologische producten. Hiermee werk je vooral aan het verminderen van het glutamaat dat van buiten af je lichaam binnen komt.

Daarna kun je onderzoeken of je lichaam te veel glutamaat produceert als stress-reactie. Voorbeelden hiervan zijn sluimerende infecties, of een afwijkend microbioom. Maar ook wanneer je lichaam niet goed in staat is om afvalstoffen op te ruimen, wordt er te veel glutamaat geproduceerd. Een aangepast dieet kan ook bij bovenstaande onderliggende oorzaken helpen om glutamaat te verlagen.

Bronnen:

  1. Oldenziel, WH 2006, ‘Application of a glutamate microsensor to brain tissue’, Doctor of Philosophy.
  2. Website voedingscentrum
Delen: